ปัญหาหนี้สินของเกษตรกร มิได้มีเพียงมิติทางการเงินอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับมิติอื่นๆ ทั้งการเปลี่ยนแปลงวิถีการดำเนินชีวิตและวิถีการผลิตในสังคมเกษตร โครงสร้างอายุของเกษตรกร ความจำกัดของที่ดินราคาสินค้าเกษตรที่ไม่แน่นอน รวมถึงมีแนวโน้มสูงขึ้นที่จะต้องเผชิญกับภัยพิบัติ เช่น น้ำท่วมหรือภัยแล้ง แต่มิติที่สำคัญที่สุดในปัจจุบันคือความบั่นทอนในจิตใจของเกษตรกร เนื่องจากต้องเผชิญกับภาวะปัญหาหนี้สินมายาวนาน
- ผศ.ดร.ชญานี ชวะโนทย์
การกลับตัวออกจากวงจรหนี้สินของชาวนาไทย จำเป็นต้องดำเนินการใน 3 ประการ คือ 1) หยุดหนี้สินเดิม ด้วยการปรับโครงสร้างหนี้ หรือการตัดขายทรัพย์สินเพื่อชำระหนี้บางส่วน 2) การสร้างรายได้ใหม่ ซึ่งอาจมาจากการหาตลาดใหม่ พัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ หากต้องการชำระหนี้สินเดิมให้หมดในระยะ 5 ปี รายได้สุทธิจากการเกษตรต่อปีจะต้องมากกว่า 25% ของปริมาณหนี้คงค้าง 3) การมีเงินลงทุนใหม่ซึ่งอาจจะใช้เงินลงทุนไม่มากนัก สามารถลงทุนแบบค่อยเป็นค่อยไป มีความเสี่ยงหรือมีต้นทุนการเงินต่ำ
- ดร.เดชรัต สุขกำเนิด
การเชื่อมโยงผู้บริโภคเข้ากับผู้ผลิตในระบบอาหารปลอดภัย เป็นส่วนสำคัญที่จะช่วยผลักดันให้ทุกคนที่เกี่ยวข้อง เกิดความตระหนัก และเปลี่ยนแปลงจิตสำนึกไปสู่พลเมืองอาหารที่มีความเข้าใจในโลกาภิวัตน์ของระบบอาหาร ที่ปัจจุบันปัจจัยการผลิตและตลาดอาหารตกอยู่ในกำมือของทุนขนาดใหญ่ โดยใช้นโยบายของรัฐเป็นเครื่องมือในการกำกับ
- ดร.อาภา หวังเกียรติ
