หนังสือเล่มนี้ถือกำเนิดขึ้นในความมืด หรือให้ชัดกว่านั้น มันถือกำเนิดขึ้นเพื่อต่อต้านความมืดมน หรือให้ดียิ่งกว่าคือ หนังสือเล่มนี้ถือกำเนิดขึ้นมาเพื่อความหวังและการหยัดยืนทัดทานการกดขี่
- บางส่วนจาก “บทส่งท้าย” โดย อิรา ชอร์
College of Staten, CUNY, USA
เปาโล เฟรรีท้าทายให้เราพัฒนาเครื่องมือของการทบทวนวิพากษ์ที่ช่วยให้เราไม่ลืมความทรงจำอันตราย ที่ประทับโดยความไม่เป็นธรรมทางเศรษฐกิจแบบอำนาจนิยมและการถอดถอนความเป็นมนุษย์ และการถอดถอนความเป็นมนุษย์เองก็เป็นสิ่งที่เราต้องสลัดให้หลุด การประณามความทุกข์ยากของมนุษย์ต้องเกิดขึ้น เพื่อว่าเราจะสามารถปกป้องความสัมพันธ์กันทางความคิดที่จำเป็น เพื่อช่วยผู้อื่นให้เข้าใจความแตกต่างสำคัญ ระหว่างการเรียนรู้ความหิวโหยแบบนักท่องเที่ยวมนุษยธรรมและการประสบโดยตรง ระหว่างการติเตียนความรุนแรงและการเอาชีวิตรอดจากมัน และระหว่างความเมตตาจอมปลอมของการ “ให้เสียง” กับการบังคับ “ให้เงียบ” เชิงสถาบัน ดังนั้นนักการศึกษาสายวิพากษ์กำมะลอที่อ้างความจำเป็นของการให้สิทธิแก่คนผิวสีและผู้หญิงได้ “เปล่งเสียง” ล้มเหลวที่จะตระหนักว่า เสียงไม่ใช่ของกำนัล มันเป็นสิทธิในระบอบประชาธิปไตย มันเป็นสิทธิมนุษยชน เฟรรีเน้นย้ำเสมอว่า เป้าหมายสูงสุดของการต่อสู้เพื่อการปลดปล่อย คือการเรียกคืนสิทธิเหล่านี้ ซึ่งไม่อาจบรรลุได้หากปราศจากสิทธิในการปกครองตนเอง
