เมื่อความตายมาเยือนนักกฎหมาย ผู้สังคมมองว่าประสบความสำเร็จในชีวิต ปฏิกิริยาของคนรอบข้าง ครอบครัว และการต่อสู้อยู่ภายในกับความคิดสับสนของตนเอง
การทำความเข้าใจชีวิต เป็นเรื่องยากสำหรับหลายคน แต่ละช่วงวัยย่อมมีคำถามของมันเสมอจนวาระสุดท้ายเราก็ยังคงสงสัย ว่าเหตุใดเราจึงมาถึงจุดนี้ได้
อีวาน อิลิช คือคนนั้น นักกฎหมายหนุ่มที่เติบโตจากสายอาชีพของตน พร้อมชีวิตครอบครัวที่ปนเปอยู่ระหว่างความเกือบสมบูรณ์กับหน้าตาในสังคมที่ต้องดำรงไว้ ความขัดแย้งในชีวิตคู่ที่ผลักให้ชีวิตเลือกอะไรหลายๆ อย่างกระทั่งการพยายามจะเป็นคนชั้นสูงในแบบที่ต้องการ แล้วแค่อุบัติเหตุเล็กๆ เพียงครั้งเดียวก็ทำให้อีวาน อิลิชต้องเผชิญชะตากรรมเลวร้ายเข้าใกล้สู้สู่ความตาย ตอลสตอยเขียนความคิดของอีวาน อิลิชอย่างเต็มไปด้วยรายละเอียดความสิ้นหวังสลับกับการมีหลังเล็กๆ มุมมองของคนรอบข้างทั้งภริยา ลูก เพื่อน และหมอ ได้เห็นความสำคัญจอมปลอมของสิ่งรอบตัว รวมทั้งคำถามที่วนวกไปมาของอีวาน อิลิช และความไม่พร้อมจะตาย
เราได้อะไรจากการเห็นความท้อแท้สิ้นหวังของอีวาน ลิลิช- ตัวเราเองนั่นไง ชีวิตอันไม่แน่นอนและความไร้แก่นสารของสถานะทางสังคม รวมทั้งความสัมพันธ์ของครอบครัวที่เต็มไปด้วยความไม่ลงรอย แต่สิ่งสำคัญที่อีวาน อิลิชทำให้เราเห็นคือ "การยอมรับความตาย" ไม่ว่าจะอย่างไร สุดท้ายเราจะดำเนินมาสู่ปลายทาง ขอเพียงให้ใจของเรานั้นยอมรับ เข้มแข็งและไม่ทดท้อฟูมฟายไปกับวาระสุดท้ายของชีวิต
แม้ฟังดูเป็นเรื่องเศร้า แต่การได้อ่านความตายของอีวาน อิลิช กลับเป็นเรื่องที่ทำให้มีสติอย่างไม่น่าเชื่อ นี่เป็นผลงานอีกเล่มของ ลีโอ ตอลสตอยที่ควรค่าแก่การมีไว้ในครอบครอง เป็นนวนิยายขนาดสั้นที่ท้าทายความเป็นมนุษย์อย่างเหลือเกิน
